M K Sanariya

                  મહર્ષિ કપિલ ઋષિના સાંખ્ય શાસ્ત્ર શાર. પુરૂષ:- બિન ગુણધર્માત્મક , ચૈતન્ય , અકર્તા , સ્વાધિન , સાક્ષિ , આનંદ સ્વરૂપ , નિર્વિકાર , અનાદિ , પકૃતિથી પર અને અતઃકરણમાં અનુભુત થનારો , અને સર્વવ્યાપિ , શુધ્ધ આત્મા જ પુરૂષ છે. પુરુષ ન તો પેદા કરી શકાય છે કે ના તે પેદા કરે છે પકૃતિ:- અવ્યક્ત , ત્રિગુણાત્મક માયા , લીલા પરાયણ , નિત્ય , કારણ રૂપે , નિર્વેશ છે.આ પુરુષના સિવાય બધું જ પ્રકૃતિ સમગ્ર ભૌતીક બ્રહ્માંડના પ્રગટનું પ્રથમ કારણ છે.પ્રકૃતિ જ શારીરિક , બંને મન અને દ્રવ્ય ઊર્જા અથવા બળ નું કારણ છે. તે બ્રહ્માંડના પ્રથમ મૂળ તત્વ ( tattva) છે , તેથી જ તેને પ્રધાન તત્વ કહેવામાં આવે છે , તે અચેતન અને નિર્બુદ્ધ તત્વ છે , તેથી તેને “જડ” કહેવાય છે. પ્રકૃતિ ત્રિગુણાત્મક હોય છે સત્વ:- સ્થિર , સંતુલન , લાવણ્ય , હળવાશ , પ્રકાશ , અને આનંદ રજસ:- ગતિશિલતા , પ્રવૃત્તિ , ઉશ્કેરાટ , અને પીડા તમસ:-   જડતા , અશિષ્ટતા , અફસોસ , અવરોધ , અને સુસ્તી પાંચ મહાભુતો , પાંચ તન્માત્રાઓ...

યમ – નિયમ – આસન – પ્રાણાયામ - પ્રત્યાહાર – ધરણા - ધ્યાન - સમાધી     DHYAN   ધ્યાન  ધ્યાન નો મુખ્ય હેતુ આપણા મનને શાંત કરવાનો છે અને છેલ્લે જાગરૂકતા અને આંતરિક શાંતિના ઉચ્ચ સ્થાન હાસિલ કરવો છે.આપણને જાણને આશ્ચર્ય થાય કે ધ્યાન ગમે ત્યારે , ગમે તે જગ્યાએ કરી શકીએ છીએ અને આપણી આસપાસ ગમે તેવા વાતાવરણમાં ધ્યાન દ્વારા આપણે મન અને હૃદયની પરમ શાંતિ અનુભવી શકીએ છીએ. આપણે અહી ફક્ત મૂળભૂત ધ્યાન   વિશે જાણીશું. શાંતિપુર્ણ વાતાવરણ પસંદ કરવું ધ્યાન માટે શાંત અને શાંતિપૂર્ણ વાતવરણમાં ધ્યાનની અભ્યાસ કરવો જોઈએ. આવુ વાતવરણ આપણને ધ્યાન પર જ મન અને ચિત કેન્દ્રિત કરવામાં મદદરૂપ થાય છે અને મન માટેના બહારના ઉત્તેજનાત્મક પરીબળોના તોપમારાથી બચી શકાય છે.ધ્યાન માટેઅની જગ્યાનું વાતાવરણ એવુ હોવુ જોઈએ કે જેથી આપણે જેટલા સમય માટે ધ્યાન કરવાનું હોય તેટલા સમય માટે વચ્ચે કોઈપણ પ્રકારનો અડચણ કે વિક્ષેપ પડે નહી.ધ્યાન માટે કોઈ મોટી કે વિશાળ જગ્યાની જરૂર નથી પણ નાની હવા ઉજાશ વાળી ઘોંઘાટ વગરની રૂમ ચાલે. નવા અને ધ્યાનમાં જે લોકોએ નિપુણતા મેળવેલ નથી તેઓએ બહારના વીક્ષેપક પરિ...